Multimedia

A rickshaw driver waits as a passenger climbs into the vehicle on the side of the road, August 8, 2026.Photo by Or Vipheavy By Or Vipheavy and Re Yunchhay PHNOM PENH — Every day before sunrise, 42-year-old Sat Vanty leaves his rented room in the city to start a shift that rarely ends before 11 p.m. Originally from Koh Thom district, Kandal

លោកយាយ ពេជ្រ ព្រឿង កំពុងពិនិត្យមើលអក្ខរាវិរុទ្ធខ្មែរនៃសៀវភៅរឿងនិទានមួយ​ដែលគាត់ទើបនឹងបកប្រែរួចពីភាសាបារាំង នៅក្នុងបណ្ណាល័យ Open Book នៅថ្ងៃទី១១ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦។ រូបថតដោយ៖ រ៉ូ នីកា ដោយ អាន ស្រីនូ និង រ៉ូ នីកា  ភ្នំពេញ — នៅពេលរសៀលរៀងរាល់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ លោកយាយ ពេជ្រ ព្រឿង អាយុ ៨២ ឆ្នាំ តែងតែមកបណ្ណាល័យ Open Book ដូចទម្លាប់។ លោកយាយរៀបសៀវភៅរឿងនិទានដាក់លើតុ អង្គុយនៅកន្លែងដដែល ហើយម្ដងម្កាលសម្លឹងទៅរកមាត់ទ្វារ ជាមួយ​នឹង​ក្តី​សង្ឃឹមថាក្មេងៗនឹងមកស្តាប់គាត់និទានរឿងដូចសព្វមួយដង។  ប៉ុន្តែ ជារៀងរាល់សប្ដាហ៍ កៅអីតូចៗដែលធ្លាប់មានក្មេងអង្គុយ ពេលនេះនៅទំនេរ ហើយ​សៀវភៅរឿងដែលលោកយាយបានត្រៀមនៅតែបិទស្ងៀម ព្រោះ​គ្មានក្មេងមកទីនេះទៀតទេ។  សម្រាប់លោកយាយ ពេជ្រ ព្រឿង ដែលបានចំណាយពេលជាងបីទសវត្សរ៍សរសេរ បកប្រែ និងនិទានរឿងឱ្យកុមារខ្មែរ ភាពស្ងប់ស្ងាត់នេះមិនមែនគ្រាន់តែជាការខកចិត្តសម្រាប់​គាត់ឡើយ។ វាជាសញ្ញាបង្ហាញពីការប្រែប្រួលដ៏ធំមួយ៖ កុមារកម្ពុជាកំពុងចំណាយពេលជាមួយអេក្រង់ទូរសព្ទកាន់តែច្រើន ខណៈការមកបណ្ណាល័យ និងការអានសៀវភៅរឿងកាន់តែថយចុះ។  រឿងរបស់លោកយាយឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាដែលអ្នកអប់រំ បណ្ណារក្ស និងអ្នកជំរុញការអានកំពុងព្រួយបារម្ភ។ ទោះបីកម្ពុជាមានទិវាជាតិអំណាន និងពិព័រណ៍សៀវភៅជារៀងរាល់ឆ្នាំក៏ដោយ ការបណ្ដុះទម្លាប់អានក្រៅថ្នាក់រៀននៅតែជាបញ្ហាប្រឈម។ ការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឌីជីថល នៅក្នុងសម័យក្រោយ​ជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ កំពុងធ្វើឱ្យបណ្ណាល័យមួយនេះ​ដែលធ្លាប់មានសំឡេងសើចរបស់កុមារ កាន់តែស្ងប់ស្ងាត់។  យ៉ាងណាក៏ដោយ លោកយាយ ពេជ្រ ព្រឿង នៅតែមក បណ្ណាល័យ Open Book ជា​ទៀងទាត់។  មុនពេលក្លាយជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តនៅទីនោះ លោកយាយ បានចំណាយពេលពេញមួយជីវិតជាមួយការអប់រំ និងសៀវភៅកុមារ។  កើតនៅឆ្នាំ ១៩៤៤ លោកយាយស្រឡាញ់ការអានតាំងពីកុមារភាព។ លោកយាយអានទាំងសៀវភៅភាសាខ្មែរ និងបារាំង មុននឹងចាប់អាជីពជាគ្រូបង្រៀននៅសាលាបឋមសិក្សាតានី ខេត្តកំពត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧។ ក្រោយការដួលរលំនៃរបបខ្មែរក្រហម លោកយាយបានបន្តការងារក្នុងវិស័យអប់រំ ជានាយិកាសាលាបឋមសិក្សា និងមន្ត្រីនៃមន្ទីរអប់រំ យុវជន និងកីឡា រាជធានីភ្នំពេញ រហូតដល់ចូលនិវត្តន៍។  នៅឆ្នាំ ១៩៩១ ខណៈសៀវភៅរឿងនិទានជាភាសាខ្មែរសម្រាប់កុមារនៅមានតិច លោកយាយបានចាប់ផ្ដើមបកប្រែរឿងនិទានពីភាសាបារាំង។  លោកយាយ​រឭកដូច្នេះថា៖ «កាលនោះ សៀវភៅសម្រាប់កុមារជាភាសាខ្មែរមិនសូវមានទេ។ ភាគច្រើនមានតែសៀវភៅសិក្សា។ ខ្ញុំចង់ឱ្យក្មេងៗសប្បាយរីករាយក្នុងការអាន ហើយមានការស្រមើស្រមៃ»។  ប្រាំឆ្នាំក្រោយមក លោកយាយបានបោះពុម្ពសៀវភៅរឿងនិទានជាភាសាខ្មែររបស់ខ្លួនជា​លើកដំបូង ដែល​មានឈ្មោះថា​ «យើងអានរឿងខ្លីៗ»។ ក្រោយមក លោកយាយ និងមិត្តរួមការងារបានបង្កើតអង្គការដំរីស ដែលបានបោះពុម្ពសៀវភៅកុមារជាង ៤៤ ចំណងជើង និងនាំសៀវភៅទៅដល់កុមាររាប់ពាន់នាក់នៅទូទាំងប្រទេស។  ក្រៅពីការសរសេរ លោកយាយក៏ជាអ្នកនិទានរឿងនៅបណ្ណាល័យ មជ្ឈមណ្ឌលភាសាបារាំង និងសាលារៀនជាច្រើន ផងដែរ​។ សម្រាប់លោកយាយ ការនិទានរឿងគឺជាវិធីបណ្ដុះសេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះការអាន។ លោកយាយពោលថា៖ «ខ្ញុំស្រឡាញ់ការងារនេះខ្លាំងណាស់»។  ប៉ុន្តែបញ្ហាសុខភាពបានធ្វើឱ្យលោកយាយផ្អាកការងារនិទានរឿងអស់ជាងមួយទសវត្សរ៍។  អ្នកស្រី សាន សុផល បណ្ណារក្ស កំពុងអានសៀវភៅនៅក្នុងបណ្ណាល័យ Open Book នៅថ្ងៃទី២៥ ខែមីនាឆ្នាំ២០២៦។ រូបថតដោយ៖ អាន ស្រីនូ នៅឆ្នាំ ២០២៥ បន្ទាប់ពីសុខភាពបានប្រសើរឡើង និងទទួលបានការលើកទឹកចិត្តពីអ្នកស្រី Catherine Cousins ដែល​ជាស្ថាបនិកបណ្ណាល័យ Open Book, លោកយាយបានត្រឡប់មកវិញ ដោយសង្ឃឹមថានឹងបានឃើញក្មេងៗដូចកាលពីមុន។  ប៉ុន្តែអ្វីដែលរង់ចាំលោកយាយ គឺភាពស្ងប់ស្ងាត់នៅបណ្ណាល័យ។  បើកដំណើរការនៅឆ្នាំ២០០២ Open Book ជាបណ្ណាល័យ​អង្គការក្រៅរដ្ឋា​ភិបាល​ក្នុង​ស្រុក​មួយ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដែលផ្តល់កន្លែងអានសៀវភៅដោយឥតគិតថ្លៃដល់សាធារណជន។ នៅលើធ្នើមានសៀវភៅជាច្រើនភាសា រួមទាំងរឿងនិទាន ប្រលោមលោក និងសៀវភៅចំណេះដឹងទូទៅ។  បណ្ណាល័យដែលបាត់បង់សំឡេងសើច  អ្នកស្រី សាន សុផល បណ្ណារក្ស ​បានឃើញថា​មាន​ការផ្លាស់ប្ដូរខ្លាំង​ ចាប់​តាំងពីថ្ងៃដែលបណ្ណាល័យបើកដំណើរការជាលើកដំបូង។  អ្នកស្រីបានរំឭកឡើងថា នៅមុនពេល​ផ្ទុះ​ការ​រាត​ត្បាត​ជំងឺ​កូវីដ-១៩ បណ្ណាល័យតែងតែមានជីវិតរស់រវើក។ នៅថ្ងៃធម្មតា មានកុមារប្រមាណ ១០ នាក់មកអានសៀវភៅ ហើយ​កម្មវិធីនិទានរឿងរៀងរាល់ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ អាចទាក់ទាញកុមារពី ២០ ទៅ ៣០ នាក់ មកស្តាប់ការនិទានរបស់​​លោកយាយ ពេជ្រ ព្រឿង។ អ្នកស្រីបានឱ្យដឹងដែរថា ក្រៅពីស្តាប់ «ពួកគេមកអានសៀវភៅ សួរសំណួរ និងលេងល្បែងប្រាជ្ញា» ទៀតផង។  ប៉ុន្តែ ទិដ្ឋភាពនេះ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរអស់